دقت در انتخاب همسر ، يك ضرورت است و مسامحه و بيتوجهي ، پشيماني را در پي خواهد داشت. معيارها و خصوصيات زير ، در گزينش همسر لازم است در نظر گرفته شوند: الف) همسر ديندار انتخاب كنيد ، زيرا دينداري دختر و پسر جوان، حفظ حريم عفت، حيا، نجابت و غيرت را در پي خواهد داشت.
جواني نزد پيامبر صلي الله عليه و آله آمد و از وي درباره ي ازدواج رهنمود خواست. رسول خدا صلي الله عليهوآله فرمود: « آري، ازدواج كن و بر تو باد كه همسري ديندار انتخاب نمايي». پيامبر درباره گونههاي انتخاب همسر توسط برخي از مردم، چنين بيان داشت: «برخي براي انتخاب همسر، به مال يا دين يا زيبايي يا به نسب او توجه دارند ، امّا بر شما باد كه با دينداران ازدواج کنيد.» پيامبر، همسرگزيني بر محور ثروت يا زيبايي و منهاي دينداري را نهي كرده، ميفرمايد: «هركه با زني براي مالش ازدواج كند ، خداوند او را به مال وي واگذار خواهد كرد و هركه با او براي زيبايياش ازدواج كند، در او چيزي كه خوشايند نيست، خواهد ديد و هر كه با وي براي دينش ازدواج كند ، خداوند تمام اين مزايا را براي او جمع خواهد كرد». ب) به اخلاق توجه كنيد ، چون اخلاق، اساس و شيرازه ي پايداري و استحكام زندگي زناشويي است و بيشك، سوء اخلاق، بياحترامي و نامهربانيهايي را در پي داشته و فروغ محبت را خاموش خواهد ساخت. پيامبر ميفرمايد: «هرگاه براي دختر شما خواستگاري آمد كه دين و اخلاقش را ميپسنديد ، قبول كنيد و گرنه در سطح جامعه، فتنه و فساد بسيار ميگردد». ج) به دليل تأثيرپذيري دختر و پسر از خانواده و محيط رشد ، اصالت خانوادگي تعيينكننده است.
از اين رو، در كلام پيامبر صلي الله عليه و آله چنين آمده است: « با فلان گروه ازدواج كنيد كه مردانشان عفت دارند ، پس زنانشان هم عفيف هستند ، و با آن گروه ازدواج نكنيد كه مردانشان بيعفتي نمودهاند ، زيرا زنانشان هم بيعفت شدهاند». رسول خدا صلي الله عليه و آله از ازدواج با سبزهاي كه در لجنزار ديده شده، پرهيز داده است و در پاسخ ، سبزه در لجنزار را اينگونه معرفي ميكند: «زن زيبايي كه در مكان و خانواده فاسدي باشد». د) به همتايي (كُفْوِ همديگر بودن) ، توجه كنيد.
اين ويژگي، به نوعي لزوم هماهنگي، همگرايي، تناسب و سنخيت روحي، اخلاقي و جسمي ميان دختر و پسر را توصيه ميكند ، تا زندگي مشترك، استوارتر، پرثمرتر و لذّتبخشتر گردد. رسول خداصلي الله عليه و آله ميفرمايد: « به همتايان خود ، زن بدهيد و از همتايان همسر بگيريد». همتايي، گونههاي مختلفي دارد ، مانند همتايي ديني، فرهنگي ، اخلاقي ، علمي، جسمي، زيبايي، سني، مالي، خانوادگي ، اجتماعي ، روحي و رواني.
رسول خدا صلي الله عليه و آله مؤمنان را همشأن و همتاي هم ميدانست و خودش زيد بن حارثه را با زينب دختر جحش و مقداد بن اسود را با ضباعه، دختر زبير بن عبدالمطلب، تزويج کرد ، زيرا در نگاه او ، بهترين شرافت، ايمان بود و تناسب در آن، در نظر آن حضرت، جايگاه خاص خود را داشت و بر گونههاي ديگر مقدم بود. ه) معيار زيبايي ، به عنوان يك امتياز در شيريني و صفاي زندگي مؤثر است ؛ اما در اولويتبندي معيارها، در رتبه اول قرار ندارد ، زيرا رسول خدا صلي الله عليهوآله فرمود: « نبايد حسن چهره زن را بر حسن دينداري او برتري داد». معيارهايي چون فاسق بودن، بيعفتي، بداخلاقي و حماقت، به عنوان گزينههاي ممنوع عنوان شدهاند.